Stikken zonder duurzaamheid

Stikken zonder duurzaamheid
Hier zitten allemaal kinderen thuis. De toekomstige generatie. Mijn is bouwen nog met Duplo, maar legalisering dus in ieder geval.

Duurzaamheid als beladen containerbegrip
Duurzaamheid lijkt het magische woord te zijn. Het woord dat alle aspecten van een product of bedrijf doet verbleken. Het woord dat alles goed maakt.

Het woord dat je over de streep trekt. Als je er mee bezig bent, ben je lekker bezig. Maar als je met een dieselauto van onder emissieklasse 3 rijdt, mag je sommige steden niet meer in.

Het woord duurzaamheid roept bij veel mensen een bepaalde emotie op. Ik vind het onzin, we moeten er meer mee doen. Ik snap er geen reep meer van.

Ik ga nooit meer kleding kopen, want ik wil ook een stukje bijdragen. Kortom, genoeg emoties om eens aan tafel te bespreken. Ik zit hier om diezelfde tafel met Elvira, welkom.

Hi Yasmeen. En met Pien, welkom. Hi dames.

Ik ga je wel weer Pien noemen, want we zitten toch weer met die tijd, weet je. Helemaal goed, helemaal goed. Wij werken bij Dutch Process Innovators en wij zijn het advies- en projectbureau in de bouw, infra en industrie, waar duurzaamheid een grote rol speelt.

Er zijn wederom 23,2 miljoen hits op Google als je duurzaamheid zoekt. Heb jij weer zitten googlen? Ik heb weer zitten googlen. Je moet ergens meer informatie vandaan.

Helemaal goed, helemaal goed. Facts, check your facts. Precies.

Nu rekening houden met toekomstige generaties
En ik ben wel benieuwd, voordat we ergens gaan starten, van wat is nou eigenlijk jullie visie op duurzaamheid? Ook van, waar zullen we eens starten? Want er valt echt superveel over te zeggen en je kan het vanuit allemaal verschillende perspectieven naar de situatie kijken. Dus Pien, wat is jouw visie op duurzaamheid? Een visie op duurzaamheid vraagt een definitie van duurzaamheid. En ik definieer duurzaamheid als nu stilstaan bij de toekomstige generaties.

Tegelijkertijd vind ik het een groot containerbegrip. En ik ben heel erg benieuwd hoe we er meer handen en voeten aan kunnen geven. En met name ook, wat moet ik erbij vanuit mijn rol als innovatiemanager binnen Dutch Process Innovators voor de toekomst.

Helder. Elvira, hoe zit jij erin? Ja, ik vind duurzaamheid, we worden eigenlijk een beetje plat gegooid met het begrip. Je hoort het echt overal.

En zelf kijk ik meer naar people, planet, profit. En dat we daar met een balans moeten vinden tussen die drie en er verantwoord mee om moeten gaan. Mooi.

Want ook als je kijkt naar de facts, ik heb weer even zitten googlen Pien. Maar klimaatsverandering heeft inderdaad een hele grote, forse impact op onze leefomgeving. Dus het is ook niet gek dat je er zoveel over kan vinden.

Waar ligt de grootste duurzaamheidswinst?
Want we moeten ons voorbereiden op hevige weersomstandigheden, zwaardere regenbuien, overstromingen, stijging van de zeespiegel. En dat heeft eigenlijk met al onze functies binnen DPI echt wel een goed raakvlak. Dus laten we vandaag allereerst even beginnen met, waar zit volgens jullie de grootste winst voor duurzaamheid? De grootste winst? De grootste winst, ja.

En ook een beetje wat mist er nu in onze sector? Hebben we het idee dat we kansen laten liggen? Dus een kijkje naar de grootste winst voor duurzaamheid in onze sector? Ja, in onze sector. En Vera, ik denk dat jij daar het meest over te zeggen hebt in je tenners. In mijn tenners nog wel.

Bouwen met herbruikbare bouwstenen
Ja, en je afstudeeropdracht, toch? Je bent er op afgestudeerd. Ja, maar ik wil toch eigenlijk wel eventjes een leveltje omhoog gaan. Ik denk dat we misschien de hele bouwsector compleet anders moeten gaan inrichten.

Zo, ambitieus. Spreken wij even hier zo thuis in deze podcast? Nee, ik heb een keer een filmpje gezien van Hennis de Ridder, was hoogleraar aan de TU Delft. En hij heeft het over legalisering.

Jazeker. Wie heeft er allemaal kinderen thuis? De toekomstige generatie. Mijn is bouwen nog met Duplo, maar legalisering dus in ieder geval.

En zijn concept was eigenlijk van als je een bak Lego bij kinderen neergooit, dan komen daar best wel verschillende gebouwtjes uit, toch? Alle kinderen bouwen daar anders mee. Ook al gebruik je dezelfde bouwstenen, ziet het er anders uit. Mooi, hè? Hij zegt als we op dat niveau modulair gaan bouwen, dus als alle gebouwen uit exact dezelfde constructieplaten bestaan en we dat niet meer vast lijmen en vast spijken, maar op een manier vast klikken, betekent dat dus dat we dat altijd uit elkaar kunnen halen en weer heel makkelijk kunnen hergebruiken.

Modulair denken in de praktijk
En ik heb dan zoiets van, misschien kunnen we dat even doortrekken naar de infrasector, toch? Als een weg bestaat uit stukken die je eruit kan halen, een nieuwe kan plaatsen en dan de beschadiging ergens anders even kan fiksen en dan weer ergens anders plaatsen. Ik vind het wel mooi wat je zegt, want dat is in jouw ogen even de winst die je ziet binnen duurzaamheid. Als ik nu kijk op een project dat ik doe als procesbegeleider, dan zijn we bezig met een circulaire rielwaterzuiveringsinstallatie waar gebruik wordt gemaakt, bewust, van modules.

En dat heet dan vertigo-modules. Een heel lang inhoudelijk verhaal, daar ga ik jullie niet mee lastigvallen, maar daarin zie je dat dezelfde uitgangspunten gelden. Dus wij moeten in principe die modules na een bepaalde tijd weer kunnen hergebruiken of op een andere manier in elkaar kunnen steken, als een soort puzzel, dat er een ander plaatje ontstaat.

En ik zou even, ik kijk even naar Esmee, geef dat antwoord op je vraag. Dit zou inderdaad één van de mogelijkheden kunnen zijn, maar wat denken wij nog meer waar de winst in te behalen valt? Ik bedoel, er zijn meer dan alleen modules. Nou, als ik even kijk naar een praktijkvoorbeeld.

Duurzaam gedrag vanuit een andere motivatie
Ik zat gisteren met een collega in de auto, superlekker vlammen op de snelweg, en zij gaf aan van joh, vet leuk dat je in zo'n leuke, snelle auto rijdt, maar waarom rijd je in de Eco-stand? Ben jij zo duurzaam ingesteld? En toen betrapte ik mezelf erop dat ik best wel moest lachen, want ik denk, ja, de enige reden dat ik in de Eco-stand rijd, is dat ik niet zoveel hoef te tanken, en dat ik gewoon net wat langer doe met mijn brandstof. Is dat duurzaam? Ja, het draagt bij, maar er zit een andere motivatie achter. Ja, precies.

Maar dat is ook super grappig. Als ik nu aan jou, Elvira, vraag, vind jij duurzaamheid belangrijk? Oh, pijnlijke vraag. Vooral omdat ik ben afgestudeerd, mijn afgestudeerde ouders, sorry Daan, gaat dat heel erg vinden, maar ja, vind ik het belangrijk? Laat ik het zo zeggen, ik ben er bewust van dat het echt een belangrijke topic is.

Doe ik er zelf veel aan? Nee. Schaam ik me daarvoor? Ja. Maar jij komt er wel voor uit, althans, nee, je zegt dat je je ervoor schaamt, maar dat vind ik ook altijd mooi, als je aan een ieder vraagt, althans de meeste mensen die ik het ondervraag, die zeggen, ja, ik vind duurzaamheid superbelangrijk, maar ik ga morgen wel in het vliegtuig naar Bali.

En dan denk ik, oké, tuurlijk, iedereen draagt z'n steentje bij, en dat kan je dan weer compenseren met geen vlees eten, of je eco-stand aanzetten, of alleen juist elektrisch rijden. Maar dat vind ik ook het grappige, het is zo'n containerbegrip over wat je zelf wil, omtrent het onderwerp. Dus, want Pim, hoe kijk jij hier tegenaan? Wat voel jij? Ik schiet een beetje een lach, want je bent heel diplomatiek, maar eigenlijk is het gewoon hypocriet.

Ja, ik, nou, een beetje wel, ja. En hoe ik hier tegenaan kijk? Ja, ik denk gewoon van, nou, je stelde me, volgens mij gisteren of van de week ook, een keer die vraag van, in hoeverre hou jij nou rekening met toekomstige generaties? En dan denk ik, nou, ik heb nog geen kinderen. Elvira, ik weet dat het voor jou anders is.

Maar, ik denk dat, zelfs als ik kinderen zou hebben, ik nog niet bezig ben met een jaartal dat ergens, weet ik veel, 20, 25, dat is best wel dichtbij, 20, 30 is. Dus ik weet niet wat er in de toekomst gebeurt, en daardoor voel ik het nog niet. En pas als ik het voel, zoals, hé, ik heb een lege tank, ja, dan ga ik er iets aan doen.

Wat triggert aannemers om duurzamer te werken?
En dat is misschien heel reactief. Maar als we dan bijvoorbeeld kijken naar de overstromingen, ik bedoel, wij zijn ook regelmatig bezig met dijken, de Sterke Lekdijk bijvoorbeeld, maar, denken wij dat de aannemer alleen investeert in duurzaamheid wanneer dit geëist wordt vanuit de opdrachtgevers, om bijvoorbeeld overstromingen te voorkomen voor een Sterke Lekdijk? Maar denken wij dat dat een trigger moet zijn voor aannemers om meer te doen om het geheim op duurzaamheid? Dat het zo is, of dat het zo zou moeten zijn? Sorry, vraagje. Dat het zo zou moeten zijn? Ik denk wel dat het zo is.

Ik denk dat het nodig is, ja, daar ben ik met je eens. Ik denk dat ze natuurlijk de doelstelling veel zullen herhalen als die motivatie gewoon er hoopt en al is. Ja, precies.

Van eigendom naar functionaliteit als dienst
Maar ja, even weer terugkomend op je eerste vraag van waar is de winst te behalen, dan wil ik dat eigenlijk ook weer terugpakken hier. Ik denk dat we ook misschien een sector anders moeten inrichten omdat momenteel de eigenaarschap bij de opdrachtgever ligt, toch? Ja. Aannemer bouwt de weg, levert de weg op en dan is het eigenlijk van de opdrachtgever.

Die doet dan uiteindelijk de onderhoud. En ik denk dat daar ook best wel veel te behalen valt omdat, volgens mij is Philips heeft nu op hun weg, sorry, heel slecht research gedaan wat dat betreft, maar Light as a Service, dus dat ze niet het onderhoud van de lampen regelen maar dat zij gewoon een bepaalde lichtskwaliteit... De functie bieden. Ja, precies.

En dat het voor hun dus ook gewoon in hun best interest is als zij duurzame lampen gebruiken. Want dat betekent dat zij minder de weg op moeten, minder onderhoud hoeven te plegen. Dat die kwaliteit gewoon beter aanwezig is.

Ja, ook een stukje eigenaarschap. Ja, ik denk dat dat ook wel moeilijk is, want uiteindelijk heb je het over gebruiksfuncties en we denken in functies van de gebruiker, maar wie is de vertegenwoordiger van de gebruiker? En dat is nu nog veel de overheid. Lokale overheden, provinciale overheden en gewoon Rijkzaterstaat bijvoorbeeld.

Ik denk dat dat best wel lastig is. Waar leg je de scheiding of moet je een scheiding leggen om dat te kunnen doen? Want het eigenaarschap moet je voelen, maar je hebt ook als overheid een bepaalde rol en een bepaalde taak. Een verantwoordelijkheid, dus ook de verantwoordelijkheid die erbij komt kijken.

Ja, dat kunnen we natuurlijk ook gewoon vastleggen, dat je meer op de functie gaat uitschrijven, dat je meer gaat eisen en niet zozeer van het moet zoveel jaar meekunnen of er moeten zoveel auto's per dag aan kunnen. Maar ik pak even de verbinding, namelijk naar die doelstellingen, want er is een doelstelling gegeven. Esmee, daar kijk ik jou zo voor aan.

Maar de vraag is natuurlijk, is die doelstelling haalbaar? Want wat ik wel weet is, een doelstelling wordt vaak neergezet door de overheid. En op het moment dat je een piketpaaltje slaat, vind je er wat van. Kan je daar iets mee? Tenzij de piketpaal zo ver van je bedje is, dat het gat niet te overbruggen is.

Esmee, eerst aan jou de vraag, wat is die doelstelling? Wat is dat jaartal? En dan ben ik van Elvira wel benieuwd hoe zij naar dat jaartal kijkt en dan de stapjes daartussen en zie je dan een samenwerking tussen opdrachtgever en opdrachtnemer voor je. Precies. En wat daarin ook echt daadwerkelijk veranderd kan worden.

Want we hadden het net ook over bepaalde triggers, omdat heel veel mensen duurzaamheid belangrijk vinden. Aannemers die werken natuurlijk voor opdrachtgevers en die komen met een leidraad en die werken dan volgens een bepaalde contractvorm. En soms denk ik wel eens, ja, wij als Nederlanders hebben dat eigenlijk veel minder.

Ambities voor 2030 en 2050
Maar eigenlijk hebben we wel met z'n allen een gezamenlijke opgave. Namelijk, de Nederlandse politiek heeft een doel vastgesteld. In 2030 stoten we in Nederland bijna de helft, 49% minder, broeikassen uit dan dat we in 1990 deden.

In 2050 moet de energievoorziening bijna helemaal duurzaam en CO2 neutraal zijn. Dus ik vraag me dat ook daadwerkelijk af. Is dit dan de motivatie ook voor opdrachtgevers om het op die manier uit te vragen? En wat kan dan Product as a Service hier aan bijdragen? Wat is jouw visie daarop? Ja, ik vind zo'n doelstelling best wel... Bijvoorbeeld voor 2030? Ja, nou, ik vind het best wel een heftige doelstelling.

Is ieder klein beetje genoeg?
Ook als ik nu kijk bij tenders, weet je, je bent met de aannemer, ben je gewoon echt lekker aan het brainstormen en aan het denken, hé, hoe gaan we bepaalde duurzaamheidsdoelstellingen, hoe gaan we die realiseren? Hoe gaan we dat realiseren in een bepaald project? En dan denk ik, ja, echt wel leuk, weet je, elektrisch materieel zetten heel veel in. We planten wat boompjes hier en daar om te compenseren. Maar ik vraag me echt af, is dit nou echt... Zijn dit de oplossingen waar we het mee gaan halen? Lien is nu... Ja, nou, dat is ook wat ik bedoel.

Uiteindelijk zet je gas op de plank om een doelstelling te halen. Tegelijkertijd heb je het idee dat het maar een druppeltje in de emmer is. Een hele grote emmer die je moet vullen.

En ik kan me voorstellen dat dat wel demotiverend werkt. Maar als ik het even betrek, bijvoorbeeld op een vriendin van mij, die is vegetariër of vegetarisch. Ja, vegetariër.

Ja, in ieder geval, die eet geen vlees. Precies. En die voelt zich daar prettig bij.

Ook een belangrijk element. Die voelt zich daar prettig bij. En toen zei ik van, joh, maar wat ben jij nou op... Zeg maar, welk partje speel jij? Welke bijdrage lever jij nou ten opzichte van al die mensen die nog vlees eten? Dus ja, dat klopt, maar ieder klein beetje helpt.

En ik vind dat toch wel, dat maakt wel sens. Alleen, je voelt het pas, ook hier weer, op het moment dat je daadwerkelijk effect ziet. En dat maakt het zo moeilijk, want dat moet je meetbaar maken, blijkbaar.

Precies dat, het meetbaar maken. Dat vind ik ook altijd zo grappig. Nou, Elvira is ook actief binnen Tenders, dat doe ik ook.

En elke duurzaamheidsmaatregel die je daarin zit, bijvoorbeeld de inzet van elektrisch materieel, dat moet je aantoonbaar laten zien aan de opdrachtgever. Maar als iemand in jouw omgeving minder vlees eet, dan kun je moeilijk laten zien, ja, jaarlijks bespaar ik hierdoor 2% minder CO2-uitstoot. Maar eigenlijk zou dat best wel een coole oplossing zijn, dat je gewoon een soort van website hebt, dat je het hebt over innovatie, weet je wel.

Maak gezamenlijke impact zichtbaar
Dan denk ik, waarom hebben we dat eigenlijk nog nooit verzonnen? Ja, omdat ik dus precies, hier zit je met een dilemma mijn inzicht, want ik denk dus dat het demotiveert. En als ik een klant hoor, een aannemer bijvoorbeeld aan tafel, aan het eind van zo'n brainstorm, heel herkenbaar, die zegt van, joh, ik snap deze maatregelen, ik snap de doelstelling van de opdrachtgever, ik wil ook graag dat het bedrijf rendeert, dat we daadwerkelijk het project binnenhalen, continuïteit hebben voor de toekomst. Maar serieus waar, gaat dit nou het verschil maken? En ik zie het gewoon niet.

En je ziet gewoon iemand achterover zakken in zijn stoel, zijn schouders ophalen en denken van, ja joh, het zal maar bij wijze van spreken eigenlijk een soort zorg zijn. Maar dat zou je er een soort van trigger aan moeten koppelen. Bijvoorbeeld over dat je, als je je vrienden vraagt, dan zie je dat percentage ophogen.

En zo zie je ook dat je gezamenlijk veel meer impact hebt dan alleen. Dat je een soort van spel ervan maakt. Bijvoorbeeld.

Levensduur én grondstoffenbesparing
Ik denk dat mensen er sowieso ook bewust van moeten zijn. En als we dan bijvoorbeeld kijken naar de doelstelling van 2030, 49% minder, denken jullie dat er ook meer winst valt te behalen in het verlengen van levensduur dan het besparen van grondstoffen? Pien? Ik denk niet zozeer of of. Ik denk en en.

Maar dat kan je natuurlijk niet altijd hebben. Weet je, ik vind het heel lastig. Winst, wat is winst? Ik denk dat je duurzaamheidswinst bedoelt.

Ik denk dat het ook te maken heeft met, waarvan wil je de levensduur verlengen? En waaruit bestaat het betreffende onderdeel? Uit welke grondstoffen? En wat daar dan het effect van is? Ik vind dat heel lastig om te zeggen. Ik denk dus ja, mijn antwoord is ja. En ik zou in plaats van of, gewoon en letten.

Elvira, kan je dit beamen? Ik ben het sowieso eens met Féline dat ze zegt en en. Dat kan ik inderdaad ook echt beamen. Ik denk dat je hier gewoon als overheid zijnde heel kritisch naar moet kijken.

Wat ben je hier aan het realiseren? Is het de bedoeling dat dit duizend jaar blijft staan? Zo ja, natuurlijk is het dan alleen maar beter als we de levensduur verlengen. En denk je ook weer dat hier dat ownership, over waar je het net over had, ook weer een belangrijke rol kan spelen? Dat je die contractbevorming bijvoorbeeld aanpast, dat er meer duurzaamheid gedacht wordt binnen dit kader? Zo, goeie vraag. Ik weet niet, ik kijk even.

Féline is al aan het trappelen. Ja, trappel nog even door. Ja, ik trappel nog even door, want de politiek is toch vaak bezig met de lange termijn.

Stip op de horizon. En al is de lange termijn vier jaar. Een aannemer kijkt echt.

Opdrachtgever en opdrachtnemer aan één tafel
Oké, wat moet ik vandaag de dag doen om dat project te scoren? Of wat moet ik vandaag de dag doen om te zorgen dat mijn materieel daadwerkelijk elektrisch kan rijden of kan zijn? Om de tender ook te winnen, ja. Precies. Maar zijn jullie het dan ook eens over de stelling duurzaamheid bereik je alleen optimaal als de intrinsieke motivatie van zowel de opdrachtgever als de opdrachtnemer op één lijn ligt? Ja, ik zit weer te trappelen.

Eerst even elvieren. Kom op. Ik denk niet dat het op één lijn hoeft te liggen.

Ik denk wel dat het bij allebei aanwezig moet zijn. Willen we het gaan realiseren. Maar hoe denk jij dat de opdrachtgever en de opdrachtnemer elkaar kunnen triggeren in dit opzicht? Want we zitten natuurlijk gezamenlijk met de doelstelling van 2030 en 2050.

Hoe denk je dat je elkaar daarin meer kan... Oké, Pien. Je zit weer te trappelen. Let's go.

Zeker. Nou, ik denk dat, wat dat betreft, we best wel een goede stap zetten in de sector. Als je kijkt naar de tweefasecontracten of de bouwteams, ook wel beter bekend en onderdeel van, dan zie je dat de opdrachtgever en de opdrachtnemer samen plaats mogen nemen aan die tafel, de tafel waar wij nu ook aan zitten, om het met elkaar te hebben over wat zijn nou die doelstellingen die we moeten bereiken en hoe kunnen we dat nou het beste doen? Ieder vanuit zijn eigen rol en zijn expertise.

Dus ik denk, ik weet niet of je daarmee intrinsiek gemotiveerd bent, maar ik denk wel dat je elkaar daarmee kan triggeren, van ik laat mijn perspectief zien, jij laat jouw perspectief zien en hoe kunnen we dat nou verenigen, zodat we alle twee, wilde ik zeggen, of allemaal, intrinsiek gemotiveerd raken om aan de gang te gaan. Mooi. Ja, en ik denk ook wel dat je daar een soort van draagvlak mee creëert, zowel voor de opdrachtgever als de opdrachtnemer, om daadwerkelijk er iets mee te gaan doen.

Maak het containerbegrip concreet
Zeker, en ik denk ook als je kijkt naar dat het een containerbegrip is, iedereen is maar een beetje op zijn eigen eilandje bezig. Sla het plat. Ja, echt.

Anders kan je inhoudelijk zo geen goed gesprek met elkaar voeren. Nee, maar dit is wel, weet je, als je met elkaar gaat communiceren over wat bedoel je nou precies, wat is jouw visie hierop, wat wil jij precies bereiken? En dan aan de andere kant, wat kan jij voor mij betekenen en hoever kun jij gaan om dit voor mij, weet je, wanneer is het haalbaar voor jou? Ik denk dat dat echt wel een heel belangrijk gesprek is in deze sector. En dan gaat het ook verder dan alleen inzet van elektrisch materieel, en daardoor stoot je inderdaad CO2-reductie en weet ik wat allemaal.

Maar als je echt kijkt naar het ontwerp, kijk, ik heb er helemaal niet echt veel verstand van, ik schuif het op en ik maak er een mooi verhaal van, weet je wel. Maar ik denk ook wel dat daar best wel veel wenst in te behalen is, maar dan kijk ik heel even naar Elvira op het gebied van circulariteit. Ja, sorry, wat is jouw concrete vraag hier? Nee, denk je dat daar echt... Lekker Elvira, dat vind ik ook wel leuk.

Duurzaamheid en circulariteit zijn niet hetzelfde
Sla me eens even plat. Maar denk je dat daar ook veel wenst te behalen valt op het gebied van duurzaamheid, dat je meer circulair gaat denken, materieel gebruik, of materiaal gebruik, sorry, nu. Nou, ik zou hier eigenlijk meer eerst willen aanwijzen, wat is het verschil tussen duurzaamheid en circulariteit? Volgens jou, Esmee? Daar ben ik heel benieuwd naar.

Ik bedoel, ik heb me verdiept in circulariteit. Duurzaamheid is niet meer met het vliegtuig gaan en circulariteit is dat ik mijn afval scheid. Circulariteit is dat ik mijn afval scheid.

Ik vind dat wel een lekkere vraag. Elvira, wat wilde jij? Wat is jouw antwoord? Ja, lekker wel. Nou ja, dus duurzaamheid is voor mij people, planet, profit, weet je wel, gewoon echt een goede balans vinden daarin.

Circulariteit is voor mij verminderen van grondstoffen en eigenlijk gaan naar die nul afval. Dus eigenlijk dat je gewoon niet... Alles kan hergebruiken. Ja, precies.

Dus recyclen, ja, maar dus ook echt hergebruiken. Jelien? Ja, ik heb nog een vraag, want ik merk dat een beetje de strekking van de aflevering zit hem ook heel erg op. Welke winst zien we hier? En dan denk ik wel oplossingsrichting en dergelijke.

De kosten van niet-duurzaam handelen
Maar joh, wat nou eens als we de kosten, die gaan zitten in het niet duurzaam doen, daadwerkelijk niet vandaag de dag rekening houden met de toekomstige generaties. Als we die nou eens nemen als uitgangspunt, dan hoef je nog niet eens winst te maken. Je ziet het toch ook in Limburg, dat heel veel huizen daar verwoest zijn door de overstromingen, maar kan ik hem zo interpreteren? Of ben ik daar vrij in? Ja, ik denk wel, want tenminste, ik vind dat het helpt mij om te denken in wat kan ik nu vandaag de dag doen om het tastbaar te maken, want winst is voor mij zoiets, ja, daar zit ook iets goeds of iets slechts aan, terwijl op het moment dat je gewoon probeert kosten te vermijden, hetzelfde als ik wil minder tanken, ja, voor mij kost het mijn energie om die auto uit te stappen en die unit in dat ding te zetten.

Duurzaamheid rendeert op de lange termijn
Dus eigenlijk is het ook mooi dat je hem omdraait inderdaad, dat duurzaamheid ook heel veel kan opleveren op het gebied van winst. En winst kan je dan op meerdere manieren interpreteren, uiteraard, maar sla de definitie vooral plat. Elvira? Ja, vind ik leuk dat je dat zegt, ik heb een keer berekeningen moeten doen, waarbij ze dus eigenlijk een standaardoplossing nu in de infrasector tegenover een duurzame oplossing zetten.

En dus eigenlijk kijken ze dus inderdaad naar CO2, ze kijken naar MKI en ze kijken naar de daadwerkelijke kosten van zo'n constructie. En wat ik gewoon heel leuk vind, is dat die kosten valt uiteindelijk en soms is het lange termijn, hè, dus soms is het inderdaad niet meteen voor de aannemer tastbaar, van oké, nu doe ik zoveel, maar als we dan trekken naar tien of twintig jaar, dan denk ik echt van, nou, daar valt echt wel wat te winnen, hoor. En dat is ook echt de lange termijnfusie.

Een organisatie klaarzetten voor de volgende generatie
Maar hier wil ik ook even aanraken, want een klant van ons, die zei recent nog over lange termijnfocus en intrinsieke motivatie gesproken, ik weet dat ik een beetje moet opschieten, van hé, dat is leuk, ik ga over, nou, wat is een vijf jaar met pensioen, en hoe laat ik hier nou mijn organisatie achter? Dat we gesteld staan voor de toekomst, dat we continu zijn, en dat we dus ook weer projecten binnenhalen. En als je hem terugpakt op jouw visie, op mijn visie, nu rekening houden met toekomstige generaties, ja, dat is duurzaamheid. Dan heb je hem circulair rondbredeneerd.

Prachtige afsluiting, Esmé. Dank je wel. Elvira, heb jij nog een laatste, het laatste slotwoord? Ja, laatste slotwoord.

Ik moet zeggen, ik heb vandaag een tendersessie gehad met de klant, en daar hebben zij best wel mooie duurzame oplossingen in neergezet, of ontwikkelingen, innovaties, waar zij aan denken. Ik ben erg pessimistisch ingesteld, zoals jullie misschien doorhebben, maar ik ben ook al positief als ik dat zo zie, als ik die ontwikkelingen zie in de markt. Gaaf.

Wij zijn er nu mee bezig. Ik ben er misschien een beetje geforceerd thuis mee bezig, dus ja. Ik vind je niet zo pessimistisch, hoor, het is gewoon pragmatisch, iets waarbij ook... Hé jongens, ik peren, want ik ga even een boom planten.

Ga jij eens even lekker een boom planten. Even compenseren voor de serie 2. Precies, ik wil jullie hartstikke vriendelijk bedanken voor jullie inbreng voor deze aflevering. Dank je wel.

En ik zie jullie buiten bij mijn boom. Succes weer met de volgende Google-actie. Dank je, ik ben benieuwd.